Home » Tin tức - Tổng Hợp » Ngày đản sinh và Phật lịch

Ngày đản sinh và Phật lịch

Ngày đản sinh và Phật lịch

Tiến sĩ Thích Giác Hoàng

Hỏi: “Tại sao đức Phật sinh ngày mùng 8 – 4 mà lấy ngày Phật đản là 15 – 4 ?” (Nhật Thanh và Tô Khắc Trung).

Hai hệ văn học chính của Phật giáo: Pali và Sanskrit đều ghi là đức Phật đản sanh nhằm ngày trăng tròn tháng Vesak. Theo lịch Ấn Độ, tháng Vesak tương đương với tháng 4 âm lịch Trung Hoa và những nước chịu ảnh hưởng nền văn hoá Trung Quốc, trong đó có cả Việt Nam. Do đó, ngày đản sinh của đức Phật phải là ngày trăng tròn tháng 4 âm lịch, chứ không phải là ngày 8 – 4 âm lịch. Nhưng trong sử Phật giáo Trung Quốc, từ các loại sách Sơ Đẳng Phật Học Giáo Khoa Thư cho đến các bộ sử hoặc truyện của các cao Tăng có liên hệ đến ngày Phật đản đều ghi lễ kỷ niệm đức Phật đản sanh vào ngày 8 – 4 âm lịch. Phật giáo Việt Nam chịu ảnh hưởng Phật giáo Trung Quốc rất lớn, do đó cũng lấy ngày 8 – 4 âm lịch làm ngày kỷ niệm đản sanh của đức Phật.

Rất tiếc là nền văn học Ấn Độ lúc bấy giờ không chú trọng đến văn học sử nên ngày đản sinh của đức Phật không được ghi cụ thể, thậm chí năm sinh cũng không được xác định. Năm sinh và năm nhập Niết-bàn của đức Phật đã từng là đề tài cho các học giả lớn ở phương Tây, phải mất thời gian nghiên cứu và tranh luận rất nhiều, nhưng cuối cùng cũng không ai thuyết phục ai! Ví dụ cuốn When Did the Buddha Live? The Con troversy on the Dating of the Historical Buddha được Heinz Bechert biên tập, nhà xuất bản Sri Satguru Publications tại Delhi xuất bản vào năm 1995. Các học giả lớn trong tuyển tập này cũng chỉ đưa ra các giả thuyết tương đối và tuỳ theo cách tiếp cận của mỗi người, chứ không có đưa ra một bằng chứng lịch sử chắc chắn, xác quyết nào. Do đó, chúng ta tạm chấp nhận sự không chính xác này.

Lại nữa, theo truyền thống Phật giáo Trung Quốc và những nước chịu ảnh hưởng văn hoá Trung Quốc đều kỷ niệm đức Phật đản sanh vào ngày 8 – 4, kỷ niệm đức Phật thành đạo vào ngày 8 -12 và kỷ ngày đức Phật nhập Niết bàn vào ngày 15 – 2 âm lịch. Nhưng các nước theo truyền thống Phật giáo Thượng Toạ bộ như Tích Lan, Miến Điện, Thái Lan, Lào, Campuchia đều làm lễkỷ niệm chung cho ba sự kiện trọng đại của đức Phật, đó là đức Phật đản sanh, thành đạo và nhập Niết-bàn, gọi chung là “Lễ Tam Hợp” (The Triple Festival). Các nước theo truyền thống Thượng Toạ bộ thường hay dùng cụm từ “Vesàkha Puja” (Lễ hội của tháng Vesak” hoặc “Vesàkha Pun.n.amiya”m” nghĩa là “Ngày trăng tròn của tháng Vesak” Phật giáo Tây Tạng thuộc Phật giáo Đại thừa nhưng lại chịu ảnh hưởng Phật giáo Thượng Toạ bộ về phương diện này. Do đó, Phật giáo Tây Tạng cũng tổ chức chính thức ngày Phật đản sanh, thành đạo và Niết-bàn vào ngày trăng tròn tháng Vesak của Ấn Độ, tính theo dương lịch nhằm ngày 26 tháng 5, tương đương với ngày rằm của Việt Nam. Vì cách tính thiên văn học của mỗi nước khác nhau, nên đôi khi các năm có sự chênh lệch một hai ngày, thỉnh thoảng chênh lệch một tháng vì năm đó có tháng nhuần. Các nước theo truyền thống Nam truyền vì an cư mùa mưa sau Phật đản 2 tháng nên nếu có tháng nhuần vào tháng Tư thì họ tổ chức lễ Phật đản trước. Còn ở Việt Nam, nếu các tháng 4, 5 hoặc tháng 6 bị nhuần thì chúng ta tổ chức Phật đản vào tháng 4 sau, vì lễ an cư đi liền sau khi lễ Phật đản nên phần lớn đều tổ chức tháng sau cho tiện.

Phật tử có thể vào trang www. daophatngaynay.com bấm vào chủ đề Đức Phật và Phật Pháp, mục Phật Đản xem thêm các bài khảo cứu hoặc các bài dịch để nắm thêm thông tin, lịch sử về vấn đề này.

Hỏi: Phật đản năm nay có nơi viết là Kính Mừng Phật Đản PL. 2554, nhưng nhiều chùa chỉ viết tắt là Kính Mừng Phật Đản 2554. Như vậy, cách viết nào đúng hơn? (Võ Đình Minh)

Phật lịch (PL trong tiếng Việt; tiếng Anh là BE, Buddhist Era) được tính từ năm đức Phật nhập Niết-bàn, chứ không phải năm đức Phật đản sinh. Lẫn lộn điều này, có nơi đã ghi Kính mừng Đại lễ Phật đản lần thứ 2554 (tính theo năm 2010) là không đúng. Nếu tính Phật đản theo số lượng năm đản sinh của đức Phật thì cộng số năm Phật lịch với 80 năm trụ thế của đức Phật. Đức Phật ra đời từ năm 624 TTL đến nay là 2634 năm (2554 + 80).

Do đó, cách viết Phật đản năm nay là 2554 mà không có chữ PL trước con số sẽ gây ngộ nhận, làm cho mọi người cứ ngỡ là năm nay là năm đản sinh lần thứ 2554 của đức Phật! Còn cách viết Kính mừng Phật đản lần thứ 2634 có thể gây khó hiểu đối với một số vị chưa quen cách tính theo năm sinh nhật, nhưng thật ra như vậy mới chính xác.

Chúc quý Phật tử thân tâm nhiều an lạc và làm được nhiều thiện sự trong mùa Phật đản năm 2010 này.

Nguồn: daophatngaynay.com

——————————————————-

Năm 2013: Cách tính Phật lịch và Phật Đản như thế nào?

Phật Lịch, thì người ta đem con số 624 (trước Tây Lịch) trừ đi 80 năm Phật tại thế, thành ra còn lại là 544 năm, rồi đem con số 544 cộng với 2013 thành ra là 2557. (624 – 80 = 544 + 2013 = 2557 )
Hỏi: Giữa Phật Lịch và Phật Đản khác nhau như thế nào ?

Đáp: Hai danh từ này khác nhau rất xa. Phật lịch là nói Phật nhập Niết Bàn. Còn nói Phật Đản là chỉ cho Phật ra đời. Căn cứ theo lịch sử, thì kể từ khi Phật ra đời cho đến khi Phật nhập diệt là 80 năm, tức ứng thân Phật sống được 80 tuổi. Do đó, nên mới có con số khác biệt giữa Phật Đản và Phật lịch.

Nói Phật Đản là người ta tính thời gian từ lúc Phật ra đời cho đến nay (2013) là 2637 năm. Lý do tại sao có ra con số 2637 nầy? Bởi vì Phật ra đời trước Tây Lịch 624 năm (Theo tài liệu Phật Học Phổ Thông Khóa thứ nhứt, Bài thứ 2 nói về Lược sử Phật Thích Ca Mâu Ni, do cố Hòa thượng Thích Thiện Hoa biên soạn)

Năm nay tính theo Tây Lịch là 2013. Đem con số 2013 này cộng với 624 thành ra là 2637 (2013 + 624 = 2637).

Phật Lịch, thì người ta đem con số 624 (trước Tây Lịch) trừ đi 80 năm Phật tại thế, thành ra còn lại là 544 năm, rồi đem con số 544 cộng với 2013 thành ra là 2557. (624 – 80 = 544 + 2013 = 2557 ). Như vậy, tính theo năm nay là 2013, thì Phật Lịch là 2557 năm. Còn Phật Đản là 2637 năm.


Thích Phước Thái – phatgiao.org.vn

—————————————————-

Hãy tìm hiểu ngày nào là ngày lễ Phật đản

Nguyễn Đức Can

Nguồn gốc của đạo Phật là phát sinh từ xứ Ân Độ, Trung Quốc là một nước lớn đạo Phật du nhập sớm, kinh sách dịch ra chữ Hán rất nhiều, truyền sang nước ta gắn liền với âm lịch hiện nay ta vẫn dùng. So sánh hai thứ lịch này với nhau để xét tìm bàng cớ : Phật giáng sinh vào ngày nào, tháng nào của lịch Ấn Độ, ngày đó có phải ngày trăng tròn hay không, đem ghép vào lịch Trung Quốc mà tính toán, xem nhàm vào ngày nào, tháng nào của thứ lịch này thì mới thấy rõ được.

 Nhân dip Đại Lễ Phật Đản năm Quí Mùi 2003, tôi xin gửi đến quí độc giả bốn phương, nhất là Phật Tử, hãy cùng tôi tìm hiểu và xác định ngày nào là ngày Đại Lễ Phật Đản, tại sao tôi lại trở lại vấn đề này, vì có một số người hỏi tôi, bằng thơ,  điện thoại, E-Mail và yêu cầu tôi giải thích,  thực ra tôi không đủ trình độ để xác định ngày nào là ngày Đại Lễ Phật Đản chính thức và đúng, nhưng tôi cũng cố gắng sưu  tầm biên soạn ra tư liệu này cống hiến quí vị Phật Tử  hiểu  rõ. Nếu quí Chư Tôn Đức Tăng, Ni và các vị thiện trí thức cao minh nào có các dữ kiện khác kính xin chỉ giáo.

            Đây là một sự kiện lịch sử, là một nghi lễ trọng đại nhất trong đạo, đối với ngày xuất thế của Đức Thế Tôn, ngày lễ này đã được lưu truyền từ ngàn xưa, ngay từ khi đạo Phật ở Ấn Dộ mới truyền sang các nuớc phương Đông, những bộ kinh Phật phiên dịch từ Phạn văn ra Hán văn, ở đơiø Đông Hán (Trung Quốc), bộ nào nói về lịch sử  Phật Tổ, ngày giáng sinh của Đức Phật Thích Ca đã xuất hiện là ngày 8 tháng 4 âm lịch,  điều này nhiều nhất thấy ở các kinh sách Phật Giáo Bắc Tông. Nhưng Bắc Tông cũng có bộ nói sinh ngày 15 (trăng tròn) đó là bộ Tây Vực Ký đời nhà Đường.

            Trước kia nước ta cũng như các nước lớn trong khu vực Châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên…..đều làm lễ Phật Đản vào ngày 8 tháng 4 âm lịch . Tên gọi cũng như việc làm ngày Phật Đản, “ngày tám tháng tư “  đã lưu truyền hàng bao thế kỷ ở nhiều nước trên thế giới, đã trở thành phong tục tập quán cổ truyền, ấn tượng ăn sâu vào đầu óc mọi người, kể cả người  theo hay không theo đạo Phật cũng đều nhớ như vậy.

“Cách xa dù mấy nhịp cầu.

Đến ngày Phật Đản 5 châu cũng gàn.”

“Dù ai buôn bán đâu đâu

 Nhớ ngày Phật Đản rủ nhău mà về”           

Nhưng kể từ đầu thập niên năm sáu mươi thi ngày Phật Đản lai là ngày 15 tháng 4 âm lịch và cứ tiếp nối từ đó đến nay hàng năm cứ đến ngày trang tròn tháng 4 là ngày Đản Sanh của Đức Thế Tôn mà hầu hết các nước ở Châu Á và những người con Phật trên kháp năm châu đều nhộn nhịp tổ chức kỷ niệm của Đức Phật giáng trần. Vậy ta thử  tìm hiểu xem tại sao ?. Nguồn gốc của đạo Phật là phát sinh từ xứ Ân Độ, Trung Quốc là một nước lớn đạo Phật du nhập sớm, kinh sách dịch ra chữ Hán rất nhiều, truyền sang nước ta gắn liền với âm lịch hiện nay ta vẫn dùng. So sánh hai thứ lịch này với nhau để xét tìm bàng cớ : Phật giáng sinh vào ngày nào, tháng nào của lịch Ấn Độ, ngày đó có phải ngày trăng tròn hay không, đem ghép vào lịch Trung Quốc mà tính toán, xem nhàm vào ngày nào, tháng nào của thứ lịch này thì mới thấy rõ được.

            Ở đây chú ý một diều : Gọi là ngày trăng tròn, nhưng chính là thời điểm trăng tròn thì giờ quãng đầu của ngày đó, phải tưởng tượng như mình đang đứng ở góc độ múi thứ sáu của địa cầu làm mốc mà nhìn trăng tròn, mới đúng giờ “sao mai mọc” hay giờ Dần, khi Đức Bổn Sư Thích Ca Mầu Ni đản sinh ra cõi nhân gian trong ngày đó. Nếu chỉ chung chung, dựa vào những câu đơn thuần trong các bộ kinh sách nói từ xưa, thì không có gì xác đúng cho lám, không thể khám phá vấn đề mà giải quyết dứt khoát được.  

            Trong bộ Phật tổ thống ký đã tập hơp sáu bộ kinh sử đều nói Phật giáng sinh năm Giáp Dần : a)Chu thư dị ký. b)-Pháp bản nội truyện, c)- Nguỵ thư – d)- Nam nhạc, -đ)- Phụ hành, e)-Pháp lâm. Tất cả đều thống nhất nói rằng : Đức Phật Thích Ca giáng sinh nhằm đời nhà Chu Cơ, vua Chiêu vương năm thứ 26 (có chỗ nói năm thứ 24) là năm Giáp Dần (tính theo lối 60 mươi năm hoa giáp của Trung Quốc).

            Bộ thống ký này tính toán rất tỷ mỷ, diễn tả từ khi Phật còn là vị Bồ tát ngự  trên cõi trời, Đản sinh xuống cõi người, đến khi xuất gia (năm Mậu Dần, 25 tuổi đời), thành đạo ( năm Quí Mùi, 30 tuổi đời) , nhập diệt (năm Mậu thân, 79 tuổi đời). Tính đến năm Đinh mão – dương lịch 67 – niên hiệu Vĩnh Bình năm thứ 10, đời vua thứ II Minh đế đời Đông Hán, kinh Phật băùt đầu truyền dịch sang chữ Trung Quốc, rồi tính tiếp đến năm 2003 thì được 3021 năm.

            Như vậy Đức Phật giáng sinh trước vị Giê-su giáng sinh 1027 năm (Năm kỷ nguyên theo tây lịch là năm Tân Dậu, vào khoảng đầu thế kỷ thứ 6, một số nước theo thiên Chúa giáo ở Châu Âu cũng chưa tìm được đúng năm sinh của vị Giê-Su, khi ấy họ hop nhau lại bàn cách đem số nguyệt chu nhân với số tuần chu để lấy kết quả được (19×28=532) liền quyết định lấy ngày năm đầu của số này làm năm kỷ nguyên của Thiên Chúa gọi tát là Công nguyên.

            Ngay cả cái ngày 25  tháng 12 cũng là ngày sinh của vị thần Công-xtăng-ti-nốp  sùng bái, sau khi chinh phuc được nước này rồi lấy ngày đó làm ngày Noen của vị Giê-su, theo lối Âu Tây thường kể tuổi tròn, người ta qui định vị Giê-su tuổi Canh Thân, năm tuổi này là năm thứ hai trước kỷ nguyên Thiên Chúa giáo, niên hiệu nguyên thọ, đời vua Ái Đế nhà Hán Trung Quốc.  Khổng Tử sinh trước vị Giê-su 551 năm, khớp với thuyết của sư Tổ Hoàng Tán : Đức Phật giáng sinh trước ngài Khổng Tử  477 năm. Cộng được : (477-1+551)= 1027 năm.

            Người Anh lúc đó cai trị Ấn Độ có đào được tấm bia của Vua A-Dục khắc về niên đại Phật Đản, theo trên tấm bia này thì Phật giáng sinh lại là năm Bính Thân, tính đến năm 2003 là 2567 năm. Căn cứ trên  các tư liệu nêu trên và các dữ kiện khác do đó trong đại lễ kỷ niệm Phật Giáo thế giới tại Tích Lan năm 1956 mới quyết định lấy ngày trăng tròn 15 tháng tư Âm Lịch làm ngày kỷ niệm Đức Phật giáng sinh cho cả thế giới.

            Tuy nhiên, ở những nước có Phật giáo nhưng không có Âm Lịch thì người ta theo dương lịch mà nói : “Phật giáng sinh ngày trăng tròn “ trong tháng năm dương lịch hằng năm cứ  luôn luôn xê dịch : trong 100 năm chỉ có 4 năm là ngày 15 tháng 5 trăng tròn mà thôi. mặc dầu vậy,  nhưng ngày trang tròn của tháng tư Âm Lịch lúc nào cũng rơi vào tháng 5 dương lịch. Nước ta và những nước theo Âm Lịch thì xưa nay vẫn tính năm, Phật sinh năm nào thì kể ngay năm ấy là một.

            Muốn  xác định được ngày đại lễ Phật Đản trước hết phải tìm những điều ghi trong các kinh sách nói về lịch sử Phật tổ cả Bắc Tông lẫn Nam Tông (về ngày Phật Đản kinh sách Nam Tông nói rất đơn giản  chi qui gọn một câu “ngày trăng tròn” mà thôi). đem đọ với giữa 2 thứ  lịch Ấn Độ và Trung Quốc mà tra cứu thì mới đạt được yêu cầu mong muốn.

            Ấn Độ từ xưa vẫn có 4 thứ lịch : lịch Sóc vọng, lịch Mặt trời, lịch Địa cầu, lịch Ngôi sao. Trung Quốc cũng có 4 thứ lịch :  lịch nhà Hạ, (chính kiến dần) lịch nhà Thượng hay nhà Ấn (chinh kiến sửu), lịch nhà Chu, (chính kiến tý), lịch nhà Tần (chính kiến hợi). Bốn thứ lịch này đều là Âm lịch.  Lịch nhà Hạ vẫn hiện hành từ xưa đến nay, có thể gọi là âm dương lịch, vì nội dung đối chiếu cả các ngày tháng về dương lịch.

            Nay chỉ cần dùng 2 thứ lịch : Sóc vọng của Ấn Độ và Hạ lịch (ta thường gọi là nông lịch) của Trung Quốc mà xác định ngày lễ Phật Đản, vì 2 lịch này đều tính theo độ số chu toàn của sao Thái Âm xoay quanh trái đất mà làm lịch. Mỗi nguyệt chu là 19 năm, cũng mỗi năm 12 tháng, có tháng đủ, có tháng thiều và tháng nhuận bù trừ vào nhău, mặc dù ngày tháng sáp đạt có chênh lệch mỗi năm đều khác nhău.

            Mỗi tháng của lịch Ấn Độ đều muộn hớn lịch Trung Quốc một tháng rưỡi. Ngày trăng tròn của lịch Ấn  Độ thì đạt vào ngàycuối cùng của mỗi tháng, chứ không phải giữa tháng như  lịch Trung Quốc. Các ngày 30 trong mỗi tháng của lịch Ấn Độ đều trùng hợp với ngày 15 trong mỗi tháng của lịch Trung Quôc, như thế ngày trăng tròn của lịch Ấn Độ tức là ngày trăng tròn của lịch Trung Quốc vậy.

            Chỉ có một điều khác nhău giữa 2 lịch nhưng không ảnh hưởng sai trái với ngày trăng tròn. Nghĩa là lịch Trung Quốc một năm chia thành 4 mùa : Xuân, Hạ, Thu, Đông, lấy 12 con giáp Tý, Sửu, Dần, Mão…..đạt tên cho 12 tháng. Lịch Ấn Độ thì chia một năm làm 3 mùa : Xuân, Hạ, Đông (mỗi mùa 4 tháng) không có mùa Thu, lấy tên 12 ngôi sao đặt cho 12 tháng.

            Trên đây tôi sưu tầm biên soạn  để chứng minh tại sao ngáy Phật Đản lại có sự thay đổi từ ngày 8 tháng 4 ra ngày 15 tháng 4 âm lịch, và xác định ngày Phật Đản là ngày trăng tròn. Đây cũng là ngày rất trọng đại đối với người Phật Tử  chúng ta cần nghiên cứu tìm hiểu để am tường về bối cảnh lịch sử của Đức Bổn  Sư .Tôi hy vọng đã góp một phần sự hiểu biết nông cạn của mình  vào việc hoằng dương chánh pháp. Nếu qui chư Tôn Đức Tăng, Ni hoăïc các vị thiện trí thức, có những dữ kiện nào chính xác hơn xin chỉ giáo và có những gì thiếu sót kính xin quí ngài niệm tình thứ  lỗi.

theo daophatngaynay.com

–> Đọc thêm: Ý nghĩa “Duy ngã độc tôn”

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

*
*

Chuyên mục