Mừng tuổi, Lì xì số tiền lớn khiến trẻ hiểu sai về giá trị tiền bạc, lầm tưởng ai cho nhiều tiền thì yêu mình hơn, các chuyên gia tâm lý cảnh báo. Lì xì ngày Tết là nét văn hóa đã có từ lâu. Nhưng bạn nên chú ý một số nguyên tắc mừng tuổi cho trẻ nhỏ để ngày đầu năm thêm trọn vẹn.
Gần một năm nhưng chị Nguyễn Thu Phương, 37 tuổi ở Mỹ Đình (quận Nam Từ Liêm) vẫn chưa quên câu chuyện vừa buồn vừa xấu hổ Tết năm ngoái. Khi về quê chồng ở Nam Định, vừa lì xì cho đứa cháu trai 8 tuổi, cậu bé lập tức mở phong bao rồi bĩu môi: “Sao lại có 50.000 đồng? Cô là người thành phố mà mừng ít thế”. Nói xong, cậu vứt luôn phong bao lì xì trước mặt người lớn, đút tiền vào túi, chạy đi. Em trai 6 tuổi cũng ứng xử y hệt.
Hoá ra, họ hàng nhà chồng chị toàn lì xì 100.000 đồng. “Họ toàn làm nông, không hiểu sao lại chịu chi thế? Nhà cũng đâu ít trẻ con”, chị Phương nói. Chị còn buồn vì những phong bao đẹp mà mình mất công chọn bị ném thẳng không thương tiếc.
Chị Nguyễn Minh Ngọc 28 tuổi, nhân viên một công ty quảng cáo ở quận Cầu Giấy, cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Tết 2019, chị bức xúc vì bị hai cháu con anh họ chê keo kiệt, dù đã lì xì 100.000 đồng mỗi đứa.
“Nhà giàu, được bố mẹ mừng tuổi một — hai triệu nên chúng cũng mặc định người khác mừng tuổi như thế. Chúng còn hỏi nhau xem được bao nhiêu tiền rồi và khen ông chú đến trước tôi lì xì nhiều hơn”, chị Ngọc nói, “Thấy con như vậy, anh họ cũng chẳng góp ý, chỉ bảo chúng ra ngoài chơi”.
Chị Nguyễn Thùy Dương 30 tuổi (quận Đống Đa) từng chứng kiến cháu 5 tuổi, con chị gái, ăn vạ vì tiền lì xì không bằng các bạn khác.
“Lúc đó, cháu tôi đang chơi cùng bốn đứa trẻ hàng xóm. Tôi lì xì ngẫu nhiên cho cả nhóm, trong mỗi phong bao có một tờ tiền mệnh giá khác nhau”, chị Dương kể. “Lũ trẻ mở phong bao ngay lập tức. Thấy mình được 50.000 đồng trong khi có bạn được 100.000 đồng, cháu tôi gào lên, giãy đành đạch. Chị tôi xấu hổ, phải đưa con vào nhà. Năm phút sau, thằng bé chạy ra, cầm thêm tờ 50.000 đồng nữa, cười như nắc nẻ”.
không ít những đứa trẻ bóc phong bao lì xì ra thấy tiền to thì vui mừng, phấn khởi nhưng lại tiu nghỉu khi được mừng tuổi ít.
Người lớn đang làm hư con trẻ?
Theo phó giáo sư — tiến sĩ tâm lý Trần Thành Nam, Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), bản chất lì xì là lời chúc may mắn của người lớn đến trẻ con và lời chúc sức khỏe của người trẻ đến người già. Ngày nay, tục lì xì bị biến tướng, vật chất hóa. “Người ta chỉ coi trọng số tiền bên trong chứ không nhớ đến ý nghĩa lì xì nữa”, ông Nam nhận định.
Đồng quan điểm với ông Nam, thạc sĩ tâm lý Nguyễn Tú An (Hà Nội) cho rằng, lì xì nhiều có thể khiến trẻ em nhìn nhận sai về giá trị tiền bạc, lầm tưởng tiền là biểu tượng của yêu thương và sức mạnh, ai cho mình nhiều tiền thì yêu mình hơn. Trong một số trường hợp, nhất là những gia đình có bố mẹ “làm to”, trẻ vô tình trở thành công cụ của người lớn nên dễ mất niềm tin vào người xung quanh. “Những trẻ nhạy cảm có thể nhận ra khách tới nhà lì xì để lấy lòng bố mẹ chúng chứ không xuất phát từ tấm lòng”, bà An lý giải.
Đặc biệt, lì xì còn dẫn đến mức mâu thuẫn không đáng có giữa những đứa trẻ với nhau. Ngày nay, hiện tượng trẻ con so bì tiền mừng tuổi không hề hiếm. Bà An còn từng gặp trường hợp một bé gái 14 tuổi ghét anh trai chỉ vì anh được mừng tuổi nhiều gấp đôi. “Người lớn không giải thích, cô bé ấy tự hiểu rằng mình không được yêu quý bằng anh trai”, vị chuyên gia nói.
Phó giáo sư Nam cảnh báo thêm người lớn, nhất là bố mẹ, không nên dùng lì xì như phần thưởng cho trẻ nhỏ. Ông phân tích: “Nhiều nghiên cứu tâm lý học chỉ ra phần thưởng vật chất như lì xì chỉ tạo ra động cơ bên ngoài, khiến trẻ ‘nhập vai’ giả tạo để nhận thưởng chứ không thực sự thay đổi từ bên trong”.
Để hạn chế sự biến tướng tiêu cực của tục lì xì, phó giáo sư Nam gợi ý người lớn nên mừng tuổi con trẻ bằng hạt giống hoa, sách hoặc thời gian chơi đùa cùng nhau. “Nghiên cứu não bộ chỉ ra phần thưởng bằng tiền chỉ làm sáng một vùng nhỏ trên não còn phần thưởng bằng hoạt động xã hội làm sáng nhiều vùng hơn”, ông Nam cho biết.
Còn với nhà báo Trương Anh Ngọc, từ nhiều năm nay gia đình anh không mừng tuổi cho trẻ con bằng tiền nữa mà chuyển sang mừng tuổi bằng sách. Cho rằng mừng tuổi bằng tiền có thể sẽ tạo ra thói quen tham sân si cho trẻ từ bé, nên anh quyết định mừng tuổi sách để truyền cảm hứng cho trẻ về ý thức đọc sách, tình yêu với sách — một thế giới mà trẻ nên tiếp cận, thay vì nhận được tiền lì xì từ khi còn bé.
Tuy nhiên, việc mang sách theo cả hành trình đi chúc Tết rõ ràng nặng nề và mệt mỏi (về mặt thể chất) hơn nhiều so với việc mang theo phong bao lì xì. Nhà nào có ô tô còn đỡ, nếu đi bộ chúc Tết hoặc đi xe máy, thì có lẽ bạn phải có động lực mạnh mẽ và quyết tâm để ‘lì xì bằng sách’, mang lại tri thức cho con trẻ
Một số người bạn ở nước ngoài đã tìm ra một phương án khá “thông minh”, đó là tặng trẻ thẻ quà tặng, để trẻ có thể tự do lựa chọn cuốn sách mình thích ở hiệu sách. Như vậy người lớn cũng không tốn thời gian tìm sách, cũng không phải mang theo khi đi chúc Tết nữa. Hy vọng rằng ở Việt Nam, hình thức bán hàng này sẽ phổ biến.
“Người lớn phải thay đổi trước tiên”, thạc sĩ An nhấn mạnh. “Thay vì chỉ coi trọng số tiền, bạn hãy dạy trẻ ý nghĩa của lì xì. Ngoài ra, cũng nên tập thói quen chu đáo hơn, đừng đưa thẳng tiền mà hãy cẩn thận bỏ vào phong bì đỏ. Như thế, trẻ mới cảm nhận được sự trân trọng”.
Việc trẻ con có tiền tiêu xài sớm mà không cần phải lao động có thể khiến chúng có tư tưởng coi rẻ đồng tiền. Chúng không cần cố gắng dẫn đến thái độ sống chây ì, ỉ lại và dựa dẫm vào người khác. Trẻ em biết tiêu tiền sớm cũng nảy sinh rất nhiều vấn đề.
Đặc biệt, đối với các bé trai thì bỏ học để ra các quán game, các bé gái thì phấn son điệu đà từ bé… Đấy là còn chưa kể đến việc khi đã quen với việc tiêu tiền, lúc không có chúng sẽ nảy sinh tư tưởng nói dối, trộm cắp tiền của cha mẹ, hàng xóm.
Cha mẹ thiếu hiểu biết mới mong người khác lì xì nhiều tiền cho con trẻ. Cũng giống việc trẻ em văng tục chửi bậy, người lớn thay vì làm gương cho con trẻ lại thường xuyên nói những lời vô văn hóa sẽ tạo nên tính cách xấu cho trẻ. Còn nhỏ đã chứng kiến việc đối xử với đồng tiền sai lệch thì có thể bị ảnh hưởng sau này. Ở góc độ khác, khi con nhận lì xì từ mọi người, vẫn có những phụ huynh cũng chê bai, phán xét, cân đo… giá trị tiền của người khác mừng cho con mình. Trong vô thức, không ít người đánh giá tấm lòng, tình cảm của người khác qua bao lì xì của con
Với những gia đình có trẻ nhỏ, cha mẹ nên dạy con không được đòi tiền lì xì của khách, nhận tiền với thái độ lễ phép, đúng mực và không mở lì xì trước mặt khách. Khi nhận được tiền mừng tuổi đầu năm, nên giữ bao lì xì nguyên vẹn, tránh làm nhàu nát, rách hay vứt đi để thể hiện sự tôn trọng người mừng.
tổng hợp,laodong.vn,vnexpress.net
